Felroze en bruine vlekken in textiel voorkomen met inzicht in je wasproces

Een handdoek, badjas of beddengoed komt ogenschijnlijk schoon de wasserij binnen. Soms is hooguit een lichte gelige of vettige verkleuring zichtbaar. Toch kan het textiel na het wasproces ineens zijn voorzien van opvallende roze tot rode vlekken of soms juist (roest)bruine vlekken. Juist omdat de verkleuring pas tijdens het proces zichtbaar wordt, is de oorzaak niet altijd eenvoudig te herkennen. Wie last heeft van roze vlekken of bruine vlekken in het textiel ná het wassen, heeft vaak te maken met een combinatie van productresten, waterkwaliteit en procescondities.

Voor wasgoed van hotels, resorts, wellnesslocaties en cruiseschepen is dit een relevant risico. Gasten beschermen zich tegen de schadelijke UV-straling en gebruiken hiervoor uiteenlopende merken en typen zonnebrandproducten. De samenstelling daarvan verschilt per product, terwijl het gebruikte textiel vaak wit of licht van kleur is en intensief wordt gewassen. De vraag is daarom niet alleen hoe een eenmaal ontstane felroze of bruine vlek kan worden verwijderd, maar vooral: is ons wasproces in staat om eventuele zonnebrandresten voldoende te verwijderen vóórdat zij tot problemen leiden?

Waarom zonnebrand soms felroze vlekken veroorzaakt

Recent wetenschappelijk onderzoek van Durham University geeft meer inzicht in een opvallend verschijnsel: rode verkleuring van textiel tijdens het wassen. Hierbij werd een veelgebruikte organische UVA-filter in zonnebrandproducten – Diethylamino Hydroxybenzoyl Hexyl Benzoate (DHHB) – in combinatie met natriumhypochloriet (NaClO) als mogelijke oorzaak van de rode verkleuring vastgesteld. Natriumhypochloriet is een veelgebruikt bleekmiddel in wasprogramma’s voor wit of licht textiel. Onder bepaalde omstandigheden reageert deze stof met het UV-filter dat in het textiel is achtergebleven. Daarbij ontstaat een gechloreerde verbinding met een intense rode kleur. De onderzoekers toonden aan dat deze verkleuring niet simpelweg een oppervlakkige vlek is, maar het gevolg van een chemische omzetting van een zonnebrandbestanddeel. Dat verklaart waarom textiel er vóór het wassen soms nog redelijk schoon uitziet, terwijl na het wassen ineens intens gekleurde vlekken zichtbaar kunnen worden. Dit kan leiden tot extra behandeling, herwas of uitval van textiel.

Niet iedere verkleuring is hetzelfde of heeft dezelfde oorzaak

Felroze vlekken kunnen op basis van bovenstaande dus mogelijk samenhangen met zonnebrandresten in textiel en een chloorhoudende bleekstap tijdens het wassen. Niet iedere verkleuring in textiel als gevolg van zonnebrandresten heeft echter dezelfde chemische achtergrond. Zonnebrandresten kunnen ook aanleiding geven tot gele, bruine of roestachtige verkleuringen. In dat geval kan het samenhangen met metaalionen, zoals ijzer of koper, die bijvoorbeeld afkomstig kunnen zijn uit het water, leidingen, het textiel of de apparatuur.

Het blijft bij problemen met (extra) vlekken in het textiel dan ook belangrijk om niet direct één specifieke oorzaak aan te wijzen. Een goede beoordeling begint met vragen als:

• Welke vlek of verkleuring zien we precies?
• Op welk type textiel komt deze voor?
• Sinds wanneer zien we deze vlekken of verkleuring?
• Zijn er sinds die tijd wijzigingen in ons wasproces geweest?
• Is sprake van incidentele klachten of een terugkerend patroon?
• Zien we dit in al het textiel dat we wassen, of beperkt het zich tot een specifiek soort textiel, afdeling of klant van een wasserij?
• Worden de vlekken verwijderd als het textiel nogmaals op het normale wasproces wordt gewassen?

Een roze vlek is dus niet automatisch bewijs van één specifieke oorzaak. Wel is zij een duidelijke aanleiding om het wasproces kritisch en onderbouwd te beoordelen.

Van reageren naar vooraf toetsen

In de praktijk wordt een probleem vaak zichtbaar nádat textiel is gewassen, gedroogd en gesorteerd. Dat leidt tot herwas, uitval, klachten van klanten, discussies over tekorten en mogelijk kosten voor vervanging van textiel. De gevolgen kunnen zich snel opstapelen en een flinke financiële impact hebben.

De meest waardevolle vraag is daarom niet alleen: “Hoe krijgen we deze roze vlek weg?” De betere vraag is: “Kunnen wij vooraf vaststellen of ons wasprogramma zonnebrandresten voldoende verwijdert én of onder onze procesomstandigheden risico bestaat op ongewenste verkleuring?”

Daarvoor is een reproduceerbare test nodig. Alleen dan kunnen processen objectief met elkaar worden vergeleken, bijvoorbeeld na een wijziging in wasmiddeldosering, procestijd, temperatuur, waterkwaliteit, belading of type bleekmiddel. Testen met willekeurig gebruikt textiel is hiervoor beperkt geschikt: de hoeveelheid vervuiling, het type zonnebrand en de ouderdom van de vlek verschillen steeds.

Nieuwe ontwikkeling: vlekkendoek voor zonnebrandresten

Bij CCD is ons doel professionele en industriële wasserijen over de hele wereld de tools in handen te geven om de prestaties van hun wasproces objectief te meten. Vanuit deze missie ontwikkelen we een speciale vlekkendoek voor zonnebrand gerelateerde vlekken en verkleuringen. Het doel is om wasserijen straks reproduceerbaar inzicht te geven in zowel de preventieve verwijdering van zonnebrandresten als het risico op zichtbare verkleuring binnen hun eigen proces.

Wat kan een test in de praktijk opleveren?

Een praktijksituatie kan er als volgt uitzien: een hotelwasserij ontvangt in het hoogseizoen grote hoeveelheden witte handdoeken. Gasten gebruiken uiteenlopende zonnebrandproducten en uitval of extra wasbeurten tijdens het hoogseizoen als gevolg van roze of bruine vlekken leidt tot grote uitdagingen in de wasserij.

Met een gestandaardiseerde vlekkendoek kan voorafgaand aan het hoogseizoen worden onderzocht wat het effect is van het wasproces in de wasserij op verschillende soorten zonnebrandvervuiling. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar het al dan niet ontstaan van verkleuring, maar ook naar de mate waarin de oorspronkelijke zonnebrandresten uit het textiel worden verwijderd. Dit geeft mogelijkheden zoals:

• Beoordeling van bestaande wasprogramma’s
• Preventieve optimalisaties van de wasprogramma’s
• Inzicht in de prestaties van een nieuwe doseerinstallatie
• Onafhankelijke onderbouwing van prestaties bij wijzigingen in de toegepaste wasmiddelen
• Periodieke kwaliteitscontrole en borging i.s.m. de wasmiddelleverancier

Objectief testen biedt grip

Zonnebrandvlekken en felroze of bruine verkleuringen zijn een goed voorbeeld van een probleem dat pas zichtbaar wordt wanneer meerdere factoren samenkomen: de gebruikte zonnebrandcrème, de kwaliteit van het waswater, de verwijdering van de zonnebrand in de eerste fase van het wasprogramma en het gebruikte bleekmiddel.

Daarom is het belangrijk om niet uitsluitend te reageren op de vlek die al is ontstaan. Door de prestaties van het wasproces met geschikt testmateriaal te controleren, kan eerder worden vastgesteld of zonnebrandresten worden verwijderd en of er kans bestaat op ongewenste verkleuring.

Met de ontwikkeling van een nieuw soort vlekkendoek willen wij wasserijen, hotels, wellnesslocaties, resorts en cruise-organisaties helpen om risico’s beter te identificeren, processen objectief te toetsen en de verwijdering van vlekken uit textiel aantoonbaar te verbeteren.

Wil jij weten hoe jullie wasproces presteert op het gebied van verwijdering van zonnebrandresten en het risico op verkleuring? Neem dan contact met ons op. We vertellen je graag meer over de mogelijkheden voor een objectieve beoordeling van jouw wasprogramma.

Bronnen

Smith, L.G. e.a., An unexpected chlorination of an organic sunscreen, Chemical Communications, 2025. Het volledige artikel vind je via deze link: https://pubs.rsc.org/cc/article/61/51/9314/882434/An-unexpected-chlorination-of-an-organic-sunscreen?silentauthchecked=true